Kasım 2007’de medyada Hükümetin Güneydoğu ile ilgili bir “açılım” çalışmasının olduğu haberleri yer aldı. Şimdi ise ortada gözle görülür bir çalışması var. Biz prensip olarak “cumhuriyet tarihinin en büyük meselesi” haline gelen bu problemi çözmek için girişilen adımları destekliyoruz.
 
Bununla birlikte eskilerin bir güzel sözünü hatırlatmadan da geçemeyeceğim: “usul esastan önce gelir”. Birlikte değerlendirelim; Hükümet önce açılımın adının ne olduğuna karar veremedi. Marjinal sayılan aydınlarla görüşerek işe başladı. Sanki iç savaş yapmış iki ulus var ve devleti yöneten Türkler ile ülke içinde yaşayan azınlık Kürtler arasında bir barış anlaşması olacakmış gibi bir imaj ortaya çıkardı. Açılım çalışmaları teröre bulaşmamış PKK’lıları “düz ovaya” indirip yönetici kadroyu ise Kuzey Avrupa’ya gönderme sözleri ortalıkta dolaşmaya başladığı için sadece PKK’yı bir şekilde etkisizleştirmeye dönük bir hareket gibi algılandı.
 
Hükümetin bu çalışmasının iyi niyetli ve doğru bir girişim olduğunu düşünüyorum. Ama yaptığı usul hataları nedeniyle bugün ortaya 2 keskin kutup çıkartıldı. Hâlbuki geçmişten ders alınsa idi bu meseleye bütüncül bir gözle bakılabilecek ve sadece PKK’yı etkisizleştirmeye dönük adımlar ile başlamak yerine “bataklığı yok etme” çalışmaları yapılabilecek idi.
 
Bu konuda Hükümete yol gösterici rehber çalışmalardan bir tanesi 54. Erbakan Hükümetinin çalışmasıdır. Bu hükümet döneminde hazırlanan “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Hamlesi” isimli bir proje var. Sadece proje safhasında kalmamış üzerinde yol alınmış da bir çalışma. 28 Şubat MGK’sından bir ay sonraki MGK toplantısına bir Hükümet projesi olarak getirilmiş ve mutabakat ile kabul edilmiş bir eylem planı. Tarihin garip cilvesidir ki; 28 Şubat sürecinin sona erdirdiği REFAHYOL Hükümeti sonrasında akamete uğrayan bir proje bu.
 
54. Hükümetin Başbakanı Erbakan’ın talimatıyla (tarihe not düşülmesi için) bu proje kitaplaştırılmış durumda. Saadet Partisinin hazırladığı “Barış ve Kardeşlik için Gönüllü Birliktelik Projesini” tanıtmak amacıyla yapacağım ilçe seminerlerinde geniş çaplı bir bilgilendirme sağlamak için kütüphanemde araştırma yaparken karşıma çıkan bu kitapçık bugüne ışık olan bir yol haritası aynı zamanda. Dönemin Hükümeti meseleyi AKP Hükümetinin yaptığı gibi dar kapsamlı değerlendirmemiş “az gelişmişlik” durumlarına göre 23 ili proje kapsamına almış. Bu illerin arasında Erzurum da var Tunceli de. Tamamının ortak özelliği 1980 sonrasında gelirleri düşmüş, göç veren iller.
 
Bu kitapçığı ve uygulama programını okuyunca Peygamber Efendimizin  “Açlığın ve cehaletin olduğu yerde anarşi olur” mealinde Hadis-i Şeriflerini hatırladım. Erbakan Hükümeti “önce terörü sona erdireyim ekonomik ve sosyal kalkınmayı sonra yaparım” mantığı ile yaklaşmamış. Her birini paralel olarak yürüteceği bir kalkınma seferberliği başlatmış. Meseleye “Kürt-Türk” diye ırkçı asabiyeti çağrıştıran isimlerde takmamış. Açlığı ve cehaleti sona erdirecek bir çalışma olan “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Hamlesi” dramatik tespitler yaparak başlıyor. Bu tespitlerden bazıları şunlardır: 25 Kasım 1996 tarihi itibariyle 23 ilde kapalı ilkokul sayısı 4231, Toplam sağlık personeli ihtiyacı 39303 iken 20070 personel var. Dolayısıyla çalışan kadar daha sağlık personeli ihtiyacı var. Toplam öğretmen ihtiyacının yarısı kadar öğretmen var ve bazı ilere atananların %50’si göreve başlamıyor. Vekâletle yürütülen il müdürlüklerinin oranı %90’lara kadar tırmanıyor. Elazığ, Malatya ve Tunceli hariç diğer illerin tamamının gelişmişlik düzeylerinde 1985 ile 1996 arasında düşme var.
 
Bu tespitlerle başlayan “hamle programının” çok nitelikli bir yol haritası var. Başbakanlıkta oluşturulan bir takip organizasyonu ile Valilik ve Kaymakamlıklardan aylık raporlar istenmiş. Bugün çok faydalanılacağını umduğum bu projeden bir yazı dizisi halinde önümüzdeki günlerde de bahsedeceğim.